Türkiye, gıda enflasyonu verilerinde hem Avrupa Birliği hem de dünya ortalamasının açık ara üzerinde seyrediyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Eurostat ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Temmuz 2023 verileri, ülkenin bu alandaki eşi benzeri görülmemiş ayrışmasını bir kez daha gözler önüne serdi.
Temmuz ayında Türkiye’de yıllık gıda enflasyonu %71,9 olarak kayıtlara geçerken, Avrupa Birliği’nde bu oran %10,8, dünya genelinde ise %13,5 seviyesinde gerçekleşti. Bu rakamlar, Türkiye’deki gıda fiyatlarındaki artışın AB ortalamasının tam 6,5 katı, dünya ortalamasının ise 5,3 katı olduğunu gösteriyor.
Küresel Eğilimlerle Türkiye Arasındaki Derin Uçurum
Son dönemde küresel gıda fiyatlarında bir yavaşlama ve hatta düşüş eğilimi gözlenirken, Türkiye’deki durum tam tersi bir seyir izledi.
- AB’de Durum: Haziran ayında %12,6 olan AB gıda enflasyonu, Temmuz’da %10,8’e gerileyerek düşüş eğilimini sürdürdü.
- Dünya Genelinde Durum: Dünya gıda enflasyonu da Haziran’daki %23,2 seviyesinden Temmuz’da %13,5’e önemli bir düşüş kaydetti.
- Türkiye’deki Farklılaşma: Küresel ve bölgesel düşüşlerin aksine, Türkiye’de gıda enflasyonu Haziran’daki %59,8 seviyesinden Temmuz’da %71,9’a yükselerek ivme kazandı. Bu, Türkiye’nin gıda enflasyonuyla mücadelede kendi dinamikleriyle farklılaştığını ve sorunun derinleştiğini ortaya koyuyor.
Vatandaşın Alım Gücü Üzerindeki Yıkıcı Etki
Gıda fiyatlarındaki bu kontrolsüz artış, özellikle dar gelirli kesimler başta olmak üzere tüm vatandaşların alım gücünü derinden etkiliyor. Türk-İş’in açıkladığı açlık ve yoksulluk sınırı verileri, durumun vahametini daha net bir şekilde ortaya koyuyor.
- Yoksulluk Sınırı: Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken gıda harcaması tutarı olan “açlık sınırı”nın ve diğer zorunlu harcamaları kapsayan “yoksulluk sınırı”nın mevcut ücretlerle ne denli uzak olduğu görülüyor. Türk-İş verilerine göre dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı 33.789 TL olarak belirlenirken, sadece gıda harcamalarını kapsayan açlık sınırı 11.658 TL’ye ulaştı.
- Asgari Ücretin Yetersizliği: Halihazırda uygulanan 11.402 TL’lik asgari ücret, bir ailenin sadece gıda harcamalarını dahi karşılamakta yetersiz kalıyor. Bu durum, ailelerin temel beslenme ihtiyaçlarını dahi karşılamakta zorlandığını, sağlıklı ve dengeli beslenmenin büyük bir lüks haline geldiğini gösteriyor.
Uzmanlar, gıda enflasyonundaki bu seyrin sadece ekonomik bir problem olmanın ötesinde, toplumsal refah ve halk sağlığı üzerinde ciddi olumsuz etkileri olabileceği konusunda uyarıyor. Enflasyonla mücadelede gıda fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletecek, üretimi destekleyecek ve arz zincirindeki aksaklıkları giderecek yapısal önlemlerin alınması gerektiği vurgulanıyor.
