Türkiye ekonomisi, yüksek enflasyon ve agresif faiz politikalarıyla küresel arenada dikkat çekiyor. Son verilere göre, Türkiye hem enflasyon hem de politika faizi oranlarında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alarak, ekonomik göstergelerde zorlu bir tablo çiziyor. Özellikle Mayıs ayında açıklanan %75,45’lik enflasyon oranı ve %50 seviyesindeki politika faizi, ülkeyi benzeri görülmemiş bir pozisyona taşıyor.
Haziran 2023’ten bu yana uygulanan ortodoks politikalar çerçevesinde Merkez Bankası’nın faiz oranlarını %8,5’ten %50’ye kadar yükseltmesine rağmen, enflasyonla mücadelede henüz istenen seviyeye ulaşılamadığı görülüyor. Bu durum, Türkiye’nin küresel ekonomideki yerini ve geleceğe yönelik beklentilerini şekillendiren kritik bir faktör haline geliyor.
Türkiye’nin Küresel Enflasyon Karşılaştırması
Türkiye’nin enflasyon oranları, uluslararası karşılaştırmalarda önemli bir farkla öne çıkıyor. Mayıs ayında %75,45 olarak açıklanan tüketici enflasyonu (TÜFE), Türkiye’yi G20, OECD ve Avrupa Birliği ülkeleri arasında açık ara zirveye yerleştiriyor.
- G20 Ülkeleri: Ortalama enflasyon %3,3 seviyesindeyken, Türkiye bu ortalamanın neredeyse 23 kat üzerinde seyrediyor.
- OECD Ülkeleri: Ortalama enflasyon %5,7 iken, Türkiye OECD ortalamasını yaklaşık 13 kat geride bırakıyor.
- Avrupa Birliği (AB) Ülkeleri: Ortalama enflasyonun %2,7 olduğu AB’ye kıyasla Türkiye’deki oran, yaklaşık 28 kat daha yüksek bir seviyeyi işaret ediyor.
Bu veriler, Türkiye’nin küresel enflasyon tablosunda ne denli istisnai bir konumda olduğunu gözler önüne seriyor.
Politika Faizi ve Reel Faiz Tablosu
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) politika faizini %50 seviyesine çıkarmasıyla, Türkiye dünyada en yüksek faiz uygulayan ikinci ülke konumuna geldi. Bu yüksek nominal faiz oranı, enflasyonla mücadele aracı olarak kullanılsa da, reel faiz oranları farklı bir tablo çiziyor.
- Türkiye: %50 politika faizi ile Arjantin’den sonra en yüksek faiz oranına sahip ikinci ülke konumunda. Ancak %75,45’lik Mayıs enflasyonu dikkate alındığında, reel faiz oranı %-25,45 olarak hesaplanıyor. Bu, paranın enflasyon karşısında değer kaybetmeye devam ettiği anlamına geliyor.
- Arjantin: Dünyada en yüksek politika faizine (%70) sahip ülke. %190’ı aşan enflasyon oranıyla Arjantin’in reel faizi %-33 civarında seyrediyor.
Pek çok gelişmiş ve gelişmekte olan ülke, enflasyonu kontrol altına almak amacıyla pozitif reel faiz uygulamaya çalışırken, Türkiye ve Arjantin gibi ülkelerde negatif reel faiz ortamının devam etmesi, enflasyonist baskının gücünü ve para politikasının etkinliğini tartışmaya açıyor.
Neden Bu Durumdayız? Politikaların Etkisi
Türkiye’nin yüksek enflasyon ve negatif reel faiz ortamına sürüklenmesinde, özellikle Haziran 2023 öncesinde uygulanan düşük faiz politikalarının etkili olduğu belirtiliyor. O dönemde %8,5 seviyesine kadar düşürülen politika faizi, enflasyonun hızla yükselmesine zemin hazırlamıştı. Son bir yıldır uygulanan ortodoks politikalara geçişle birlikte faiz oranları agresif bir şekilde yükseltilse de, birikmiş enflasyonist baskılar ve enflasyon beklentilerindeki atalet, fiyat artışlarının yavaşlamasını engelliyor.
Ekonomistler, enflasyonla mücadelenin daha uzun soluklu bir süreç olduğunu ve sadece faiz artışlarıyla değil, aynı zamanda mali disiplin, yapısal reformlar ve enflasyon beklentilerini yönetmeye yönelik güçlü iletişim stratejileriyle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.
Geleceğe Yönelik Beklentiler ve Zorluklar
Merkez Bankası ve hükümet, yılın ikinci yarısından itibaren dezenflasyon sürecinin başlayacağını ve yıl sonu enflasyon hedefinin gerçekleşeceğini öngörüyor. Ancak mevcut yüksek enflasyon oranları ve negatif reel faiz ortamı, bu hedeflere ulaşmada önemli zorluklar teşkil ediyor. Küresel ekonomideki belirsizlikler, emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve iç talepteki canlılık, enflasyonla mücadeleyi daha da karmaşık hale getiren faktörler arasında yer alıyor.
