Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın üzerinde çalıştığı yeni bir düzenleme, Borsa İstanbul ve bazı sermaye piyasası araçlarından elde edilen kazançlarda yabancı kurumsal yatırımcılara yönelik önemli bir vergi muafiyeti getirmeye hazırlanıyor. Halihazırda %15 kurumlar vergisine tabi olan bu kazançların muafiyet kapsamına alınması planı, bir yandan ülkeye yabancı sermaye çekme amacı taşırken, diğer yandan yerel vatandaşın ağırlaşan borç yükü ve vergi sorumlulukları karşısında geniş çaplı tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Mevcut ekonomik koşullar altında, hükümetin bu adımı, yabancı yatırımcılar için Türkiye piyasalarını daha cazip hale getirme stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor. Ancak, yerel halkın yüksek enflasyon ve artan vergi yükleriyle boğuştuğu bir dönemde bu tür bir ayrıcalığın, vergi adaleti ve toplumsal eşitlik ilkeleri açısından nasıl bir algı yaratacağı merak konusu.
Yeni Düzenleme Ne Getiriyor?
Maliye kaynaklarından edinilen bilgilere göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın hazırladığı taslak düzenleme, Borsa İstanbul’da işlem gören hisse senetleri, yatırım fonları, gayrimenkul yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım fonlarından elde edilecek kar ve gelirler için yabancı kurumsal yatırımcılara uygulanan %15’lik kurumlar vergisi yükünü kaldırmayı hedefliyor. Bu adımla, halihazırda yurt dışındaki bireysel yatırımcılar için geçerli olan vergi avantajı, kurumsal oyunculara da genişletilmiş olacak.
Kısacası, yabancı kurumsal yatırımcılar, Türk sermaye piyasalarındaki belirli yatırımlarından elde ettikleri karlar için kurumlar vergisi ödemeyecekler. Bu, özellikle büyük ölçekli yabancı fonlar ve uluslararası yatırım bankaları için Türkiye piyasalarını önemli ölçüde daha çekici hale getirebilecek bir değişiklik olarak görülüyor.
Hükümet Neden Böyle Bir Adım Atıyor?
Hükümetin bu düzenlemeyle temel amacı, Türkiye ekonomisine ve özellikle sermaye piyasalarına daha fazla yabancı sermaye akışını sağlamak. Son dönemde ülke ekonomisinin içinde bulunduğu zorlu koşullar, yüksek enflasyon, TL’deki değer kaybı ve makroekonomik istikrarsızlık algısı, yabancı yatırımcıların ilgisini azaltmıştı. Vergi muafiyeti, yabancı fonlar için Türkiye’yi daha cazip bir yatırım destinasyonu haline getirerek, döviz girdisini artırma, piyasalara derinlik kazandırma ve döviz ihtiyacını karşılama stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Uzun zamandır yabancı sermaye girişinde yaşanan sıkıntılar, döviz kurları üzerinde de baskı oluşturmuştu. Yeni düzenlemenin, kısa vadede piyasalarda olumlu bir hava yaratması ve yabancı portföy yatırımlarını artırması bekleniyor.
Vatandaşın Artan Yükü ve Eşitsizlik Algısı
Ancak bu ‘vergi kıyağı’ tabiriyle anılan düzenleme, ülke içindeki vatandaşların ekonomik durumuyla keskin bir tezat oluşturuyor. Yüksek enflasyon, hayat pahalılığı ve artan faiz oranları nedeniyle tüketici kredileri ve kredi kartı borçları rekor seviyelere ulaşmış durumda. Özellikle 2023 yılının ilk yedi ayında tüketici kredileri ve kredi kartı borçlarında yaşanan %44’lük artış, vatandaşın borç yükünün ne denli ağırlaştığını gözler önüne seriyor. Öyle ki, hanehalkının borcu 3.2 trilyon lirayı aşmış durumda.
Yeni vergiler, harçlar ve KDV artışlarıyla vatandaşın omzundaki yük her geçen gün ağırlaşırken, yabancı yatırımcılara sunulacak bu ayrıcalık, kamuoyunda ‘adaletsizlik’ ve ‘eşitlik ilkesine aykırılık’ eleştirilerini yükseltiyor. Özellikle yerel şirketler ve bireysel yatırımcılar için benzer vergi teşviklerinin bulunmaması, bu tartışmaların ana eksenini oluşturuyor. Bir yandan yerel şirketlerden kurumlar vergisi, yerel yatırımcılardan stopaj alınırken, yabancı kurumsal yatırımcılara tam muafiyet getirilmesi, kamuoyunda ciddi bir rahatsızlığa neden oluyor.
Tartışmalar ve Olası Etkileri
Türkiye, geçmişte de yabancı sermayeyi çekmek adına benzer vergi düzenlemelerine gitmişti. Her seferinde bu tür adımlar, yerel ve uluslararası sermaye arasındaki denge, vergi adaleti ve kamu maliyesi üzerindeki etkileri açısından yoğun tartışmalara neden oldu. Mevcut düzenlemede, yabancı bireysel yatırımcıların zaten vergiden muaf olması, kurumsal yatırımcılar için de benzer bir adımın atılmasının ‘piyasa derinliğini artırma’ argümanıyla destekleniyor.
Bu yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde, Borsa İstanbul’a ve diğer ilgili sermaye piyasası araçlarına yabancı kurumsal yatırımcı ilgisinin artması bekleniyor. Bu durum, piyasaların canlanmasına, likiditenin artmasına ve döviz ihtiyacının bir kısmının karşılanmasına yardımcı olabilir. Ancak, ekonomik dengeleri bozucu ve sosyal adaletsizliği artırıcı yöndeki eleştirilerin de devam edeceği öngörülüyor. Hükümetin, bu düzenlemeyi kamuoyuna nasıl sunacağı ve eleştirilere nasıl yanıt vereceği merak konusu.
