Kurban Bayramı yaklaşırken, Türkiye ekonomisindeki çalkantılar ve yüksek enflasyon, bu yılki kurban pazarlarını derinden etkiledi. Azalan alım gücü ve rekor seviyelere ulaşan kurbanlık fiyatları, satışlarda ciddi bir daralmaya yol açıyor. Sektör temsilcileri, geçen yıla göre %100 ila %150 arasında artan maliyetler nedeniyle kurbanlık hayvan satışlarının %50 oranında azalacağını öngörüyor.
Bu durum, hem kurban ibadetini yerine getirmek isteyen vatandaşları hem de hayvan üreticilerini zorlu bir ekonomik ikilemin içine sokmuş durumda. Kurban pazarları, her yılki hareketliliğinden uzak, durgun bir bekleyiş içinde.
Kurbanlık Fiyatlarında Fahiş Artış ve Satışlarda Dramatik Düşüş
Bu yılki kurbanlık fiyatları, geçen yıla kıyasla önemli ölçüde yükseldi. Hayvan Üreticileri ve Sanayicileri Derneği (HAYVANBİR) Genel Müdürü Hüseyin Özger’in aktardığı bilgilere göre:
- Küçükbaş hayvanlar (koyun, keçi): Fiyatlar 10.000 TL ile 15.000 TL aralığında seyrediyor. Geçen yıl bu rakamlar 5.000 TL ile 7.000 TL arasındaydı.
- Büyükbaş hayvanlar (dana, sığır): Fiyatlar 100.000 TL’den 180.000 TL’ye kadar çıkabiliyor. Geçen yıl ise 50.000 TL ile 70.000 TL seviyelerindeydi.
Bu fahiş fiyat artışları, kurbanlık alım gücünü derinden etkilemiş durumda. Özger, geçen yıllarda 2.5-3 milyon küçükbaş ve 1-1.2 milyon büyükbaş hayvan kesilirken, bu yıl toplamda 1.5 milyon küçükbaş ve 500 bin büyükbaş hayvan kesilmesinin beklendiğini belirtti. Bu, satışlarda %50’lik bir daralma anlamına geliyor. Ankara Kasaplar Odası Başkanı Abdullah Çalışkan da vatandaşın alım gücünün düşmesiyle kurbanlık satışlarının yarı yarıya azalacağını vurguladı.
Ancak, kesilen hayvan sayısındaki azalmaya rağmen, fiyatlardaki astronomik artış nedeniyle toplam pazar büyüklüğünün yaklaşık 250 milyar TL’ye ulaşması bekleniyor.
Peki Neden Böyle Oldu?
Kurbanlık fiyatlarındaki bu şok edici artışın temel nedenleri arasında şunlar yer alıyor:
- Yüksek Enflasyon: Türkiye genelinde yaşanan yüksek enflasyonist ortam, her sektörde maliyetleri artırmış durumda.
- Yem Giderlerindeki Artış: Hayvan üreticileri için en büyük maliyet kalemlerinden biri olan yem fiyatları, geçen yıla göre %100’den fazla artış gösterdi. Bir torba yemin fiyatı 250 TL’den 550 TL’ye yükseldi.
- İşçilik ve Akaryakıt Maliyetleri: Çoban ücretleri, nakliye giderleri ve akaryakıt fiyatlarındaki artışlar da üreticilerin maliyet yükünü katladı.
- Veteriner ve İlaç Giderleri: Hayvan sağlığı giderleri de ikiye katlanarak maliyetleri yukarı çekti.
Üreticiler, maliyetlerdeki bu rekor artışları satış fiyatlarına yansıtmak zorunda kalırken, bu durum tüketicilerin alım gücünü zorluyor ve talebin düşmesine neden oluyor.
Vatandaşın Alternatif Yönelişleri: Hisse ve Vekaletle Kurban
Yüksek kurbanlık fiyatları karşısında vatandaşlar, daha uygun maliyetli alternatiflere yöneliyor. Özellikle büyükbaş hayvanlarda, bir hayvana ortak olunarak yapılan hisse bazında kurban kesimi talebi arttı. Bir hissenin ortalama fiyatı 15.000 TL ile 20.000 TL arasında değişiyor.
Bunun yanı sıra, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türk Kızılayı gibi kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilen vekaletle kurban kesimi de popülerliğini artırdı. Diyanet, yurt içinde 11.750 TL, yurt dışında ise 4.750 TL karşılığında vekaletle kurban hizmeti sunuyor. Türk Kızılayı da yurt içi vekaletle kurban bedelini 11.750 TL olarak belirledi. Bu seçenekler, kurban ibadetini yerine getirmek isteyen ancak yüksek maliyetleri karşılamakta zorlanan aileler için önemli bir kolaylık sağlıyor.
Üreticiler de Zor Durumda
Ekonomik sıkıntı sadece tüketicileri değil, hayvan üreticilerini de etkiliyor. Yüksek maliyetlerle hayvan yetiştiren üreticiler, bekledikleri fiyattan hayvanlarını satamama riskiyle karşı karşıya. Bu durum, bazı üreticilerin sürülerindeki hayvan sayısını azaltmasına veya sektörden tamamen uzaklaşmasına neden olabilir ki bu da gelecekteki et arzını olumsuz etkileyebilir. Kurban Bayramı, bu yıl hem tüketici hem de üretici için ekonomik anlamda zorlu bir sınav niteliği taşıyor.
