Türkiye ekonomisi, Mayıs 2024 verilerine göre hem enflasyon hem de politika faizi oranlarında dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alarak dikkat çekiyor. Ana muhalefet partisinin Ekonomi Masası tarafından hazırlanan bir rapor, bu durumu uluslararası karşılaştırmalarla gözler önüne serdi. Rapora göre Türkiye, tüketici enflasyonunda dördüncü, politika faizinde ise G20 ve OECD ülkeleri arasında birinci sırada konumlanıyor.
Ekonomik verilerin ışığında, ülkenin yüksek faiz ve enflasyon sarmalının vatandaşların alım gücünü ve işletmelerin finansman maliyetlerini ciddi şekilde etkilediği belirtiliyor. Resmi politika faizinin yüzde 50 seviyesinde bulunmasına rağmen, enflasyon oranının bu seviyenin oldukça üzerinde seyretmesi, negatif reel faiz ortamını pekiştiriyor.
Enflasyonda Küresel Sıralama: Türkiye Nerede?
Mayıs 2024 itibarıyla Türkiye’nin yıllık tüketici enflasyonu yüzde 75,45 olarak gerçekleşti. Bu oran, ülkeyi dünya genelinde en yüksek enflasyona sahip dördüncü ülke konumuna taşıyor. Raporda, Arjantin, Lübnan ve Suriye’nin Türkiye’nin önünde yer aldığına dikkat çekiliyor. Yılbaşından bu yana yaşanan toplam enflasyon artışı ise yüzde 22,72’ye ulaştı. Uluslararası piyasalarda, gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülke enflasyonla mücadele ederken, Türkiye’nin bu denli yüksek bir seviyede bulunması, ekonomik istikrar arayışlarını zorlaştırıyor.
- Türkiye (Mayıs 2024): %75,45
- Arjantin: %289
- Lübnan: %59,2
- Suriye: Veri belirsizliği
Politika Faizi ve Gerçek Getiri Tablosu
Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadele kapsamında belirlediği politika faizi yüzde 50 seviyesinde. Bu oran, Türkiye’yi G20 ve OECD ülkeleri arasında en yüksek politika faizine sahip ülke yapıyor. Küresel genelde ise Arjantin, Venezuela ve Zimbabve’nin ardından dördüncü sırada bulunuyor. Ancak enflasyonun yüzde 75,45 olması, yatırımcılar ve tasarruf sahipleri için negatif bir reel faiz ortamı yaratıyor. Bu durum, yüzde 50 nominal faizden enflasyon düşüldüğünde yaklaşık yüzde -16’lık bir reel getiriye işaret ederek, TL cinsinden tasarrufların erimesine neden oluyor.
Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerde Durum
- ABD: %5,50
- AB (Euro Bölgesi): %4,25
- İngiltere: %5,25
- Japonya: %0-0,1
- Kanada: %4,75
- Hindistan: %6,50
- Çin: %3,45
- Brezilya: %10,50
- Meksika: %11
- Endonezya: %6,25
- Güney Afrika: %8,25
Piyasa Faizleri: Krediler ve Mevduat
Yüksek politika faizleri, bankacılık sektörüne de yansıyarak kredi ve mevduat faizlerini yukarı çekiyor. Tüketici kredilerinde faiz oranları yüzde 80-90 bandında seyrederken, ticari kredilerde yüzde 60-70 aralığında gözlemleniyor. Bu durum, hem bireylerin borçlanma maliyetlerini artırıyor hem de işletmelerin yatırım ve üretim kapasitelerini sınırlıyor. Mevduat faizleri ise üç aylık vadelerde yüzde 60-65 seviyelerinde. Ancak, stopaj ve enflasyon etkisiyle bu oranlar, reel olarak getirilerini kaybediyor; net reel getiri yüzde 51-55,25 seviyelerine geriliyor.
Ekonomik Zorlukların Kaynağı ve Gelecek Beklentileri
Hazırlanan rapor, Türkiye’deki yüksek enflasyon ve faiz ortamının, önceki dönemlerde uygulanan “rasyonel olmayan” ekonomi politikalarının bir sonucu olduğunu savunuyor. Ekonomik modeldeki hataların, ülkeyi bu zorlu sürece sürüklediği ifade ediliyor. Hükümet kanadından, özellikle Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, enflasyonda tepe noktasının görüldüğünü ve ardından düşüş trendine girileceğini belirtiyor. Ancak raporda, bu düşüşün ne zaman ve hangi hızla gerçekleşeceği konusunda belirsizlikler olduğuna dikkat çekiliyor. Bu tablo, ekonomik aktörler ve vatandaşlar için belirsiz bir gelecek beklentisi yaratmaya devam ediyor.
